Yaşlılar dijital yaşamın içine dâhil edilmeli

1 Ekim, 31 yıldır tüm dünyada Dünya Yaşlılar Günü olarak kutlanıyor. Yaşlıların ihtiyaçları için yapılması gerekenlere dikkat çekmek ve farkındalık yaratılmasını sağlamak amacıyla ilan edilen günün bu yılki teması “Her Yaş İçin Dijital Eşitlik” olarak belirlendi. Beykoz Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Müdürü Prof. Dr. Gülten Kaptan, yaşlı kişilerin de dijital dünyaya erişim ve anlamlı katılım ihtiyacı için çalışmalar yapılması gerektiğini söylüyor.

 

Tüm dünyada 1 Ekim, her yıl Dünya Yaşlılar Günü olarak kutlanıyor. 1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü, 14 Aralık 1990’da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından daha çok yaşlıların farkına varılmasını sağlamak amacıyla, bir farkındalık günü olarak ilan edildi. Teknolojik gelişmelerin sağlık hizmetlerinde etkili kullanımı, sağlıklı beslenme ve sağlık için hareketli yaşamın tercih edilmesi ortalama yaşam süresinin uzamasına ve dünyada yaşlı nüfusun toplam nüfus içerisindeki payının artmasına olanak sağladı. Verilere göre, günümüzde dünyadaki 60 yaş üzeri insan nüfusu 700 milyon civarında. 2050 yılında bu rakamın 1,5 milyardan fazla kişiye ulaşacağı tahmin ediliyor. Yaşlı nüfustaki en büyük artışın (312 milyon civarı) Doğu ve Güneydoğu Asya’da gerçekleşmesi ve 2019’da 261 milyondan 2050’de 573 milyona ulaşması bekleniyor. 1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü’nün bu yılki temasının “Her Yaş İçin Dijital Eşitlik” olarak belirlendiğini belirten Beykoz Üniversitesi Meslek Yüksekokulu (MYO) Müdürü Prof. Dr. Gülten Kaptan, yaşlıların da dijital dünyaya erişim ve anlamlı katılım ihtiyacı için çalışmalar yapılması gerektiğini söylüyor.

 

Yaşam süresinin uzaması topluma katkı sağlıyor

Yaşam süresinin uzamasının yalnızca bireylere ve ailelerine değil, topluma da katkı sağlayabileceğinin altını çizen Beykoz Üniversitesi MYO Müdürü Prof. Dr. Kaptan, “Bu ek yıllar, örneğin ileri eğitim, yeni bir kariyer veya uzun süredir ihmal edilen bir tutkunun ya da hobinin peşinden gitmek gibi yeni aktiviteleri sürdürme şansı sağlayabiliyor. Yaşlı insanların da ailelerine ve topluluklarına birçok yönden katkıda bulunabileceği gerçeğini de beraberinde yansıtıyor. Tabi ki bunun sağlanabilmesi için gereken bazı olanak ve yaşam şekillerinin oluşturulması ve yaşlılara sağlanması gerekiyor” diyor.

 

Her iki kişiden biri ayrımcılık yapıyor

57 ülkede 83 bin 34 kişiyle yapılan bir araştırmaya göre, her iki kişiden biri orta veya yüksek yaş ayrımcılığına sahip. Bu konuda yapılması gereken çalışmalar hakkında da bilgi veren Kaptan, şöyle konuşuyor:

“Yaş ilerledikçe bir ya da birkaç kronik hastalığı beraberinde getiriyor. Bu konuda önlem, tedavi ve bakım olanakları sağlanmalı. Tüm sağlık personeline önemli görevler düşüyor. Bu konularda toplumun bilinçlendirilmesi için gerekli eğitimler de verilmeli. Ayrıca sosyal bakım, ekonomik durum, sosyal güvence, yaşlıların her türlü istismardan korunması ki bunlar ekonomik, fiziksel şiddet, ruhsal şiddet gibi birçok istismarı içeriyor. İlerleyen yaşlı nüfus için kalacak yer, huzur ve bakım evlerinin varlığı ve arttırılması da yapılması gerekenler arasında önemli bir yer tutuyor. Vurgulanması gereken önemli bir konu da yaşlı ayrımcılığından vazgeçilmesi konusunda toplumu bilinçlendirmek. Yaşlılar hakkındaki düşünme şeklinizi değiştirin. Onlar toplumun en tecrübeli, yaşanmışlıkları en güzel kıymetli bireyleri.”

 

Bu yılın teması dijital eşitlik

Yaklaşık olarak küresel nüfusun yarısı dijital dünyanın içinde yer almaya imkân bulamıyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin raporuna göre; kadınların ve yaşlıların dijital eşitsizliği toplumdaki diğer gruplardan daha fazla yaşadıklarını gösteriyor. Yaşlıların dijital dünyaya katılımları için birtakım çalışmaların yapılması gerektiğini ifade eden MYO Müdürü, şunları söylüyor:

“Bilindiği gibi dijitalleşme, günümüzde yaşam kriterlerimizde devrim yarattı. Yaşlıların bu modern dijital teknolojilerin kullanımında çok geride oldukları yadsınamaz. Bu özel günün Birleşmiş Milletler teması, yaşlıların bu teknolojilerden tam olarak faydalanmadıkları konusuna ışık tutuyor. Onları ihtiyaçlarına, hobilerine ve ilgi alanlarına göre cep telefonu, internet ve bilgisayar kullanımı konusunda eğitmenin zamanının geldiği düşünülüyor. Ancak, sağlıklı ve güvende olmalarını sağlamak için bu teknolojilerle ilgili yaşlı kişilere yönelik tehditler de akılda tutulmalı. Bu bağlamda 2021 ‘Her Yaş için Dijital Eşitlik’ teması, yaşlı kişilerin dijital dünyaya erişim ve anlamlı katılım ihtiyacını teyit ediyor.”

 

Ortaya çıkabilecek risklere de dikkat edilmeli

Yaşlıların dijital dünyaya girmeleri sağlanırken ortaya çıkabilecek birtakım risklere de dikkat edilmesi gerektiğini dile getiren Kaptan, “Tabi ki yeni riskler ortaya çıktığı gerçeği de var. Örneğin, siber suçlar ve yanlış bilgi, yaşlıların insan haklarını, mahremiyetini ve güvenliğini tehdit edebiliyor. Dijital dünyada yaşlıların mahremiyetini ve güvenliğini sağlamak için politikaların ve yasal çerçevelerin rolünün keşfedilmesi, yaşlıların haklarına ilişkin yasal olarak bağlayıcı bir belgeye ve her yaştan bir toplum için kesişen kişi merkezli bir insan hakları yaklaşımına olan ihtiyacın da vurgulaması gerekir” diyor.

 

EDİTÖRE NOT: Yenilikçi vizyonu temsil eden, kalite odaklı, uluslararası yeni nesil bir üniversite olarak dikkat çeken Beykoz Üniversitesi’nin temeli İstanbul Kavacık’ta 2008 yılında Beykoz Lojistik Meslek Yüksekokulu’nun kurulması ile atıldı. Türkiye Lojistik Araştırmaları ve Eğitimi Vakfı tarafından 2016 yılında kurulan üniversite’nin kurucu rektörlüğünü, halen üniversitenin Rektörü olan Prof. Dr. Mehmet Durman yaptı. Beykoz Üniversitesi bünyesinde bir lisansüstü programlar enstitüsü, dört fakülte, iki yüksekokul, iki meslek yüksekokulu bulunuyor. Üniversitede, “İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi Sosyal Bilimler Fakültesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi” lisans eğitimi verirken, “Yabancı Diller Yüksekokulu ve Sivil Havacılık Yüksekokulu” ile “Meslek Yüksekokulu, Beykoz Lojistik Meslek Yüksekokulu” da önlisans eğitimi veriyor. “Fark yaratan bir üniversite olma” hedefiyle akademik hayatta varlığını sürdüren Beykoz Üniversitesi’nin öğrenci sayısı 4 bin 900 iken, bugüne kadar verilen mezun sayısı 5 bini aştı. İstanbul Beykoz’daki beş yerleşkede eğitim-öğretime devam eden Beykoz Üniversitesi, 231 akademisyen ve 74 idari personel, uygulamalı ve kişiye özel eğitim programları ile öğrencilerini hayata ve hayallerindeki mesleğe hazırlıyor.

Polonez “Fit Yaşam”dan

sağlıklı ve fit lezzetler

Temmuz 2021

 

Polonez’in, yüksek protein, düşük yağ ve yüzde 25 daha az sodyum içeren Fit Yaşam ürünleri, formda kalmak isteyenlere ve hayvansal yağ tüketimine dikkat edenlere yönelik, lezzetli alternatifler sunuyor.

 

Şarküteri et ürünleri sektöründe farklı ihtiyaçlara yönelik lezzetleri sofralarla buluşturan Polonez, fit ve formda kalmak isteyenlerin de tercihi oluyor. Düşük yağ ve yüksek protein oranına sahip “Fit Yaşam”serisi, hindi füme etinden piliç füme etine, karabiberli dana füme etinden dana jambona kadar geniş ürün çeşitliliği sunuyor.

 

Fit Yaşam serisi, içeriğindeki en fazla yüzde 2 yağ oranlarıyla hayvansal yağ tüketimine dikkat edenlerin vazgeçilmezi oluyor. Sandviçlerden salatalara, kahvaltı sofralarından atıştırmalık tabağına kadar her yemeğe lezzet katarken, düşük kalorisi sayesinde kilo alma endişesi yaratmadan rahatlıkla tüketiliyor. “Glutensiz” etiketli Fit Yaşam ürünleri, formunu koruyanların yanı sıra hem çölyak hastalarının hem de gluten tüketimine dikkat edenlerin sofralarında yerini alıyor.

 

Yüzde 25 daha az sodyum

Ar-Ge çalışmaları sayesinde sektöre birçok ilki getiren Polonez’in “Fit Yaşam’’ grubu ürünleri, yüzde 25 oranda daha az sodyum içeriyor. Yüksek protein, düşük yağ ve düşük kalori içeren formülasyonunuyla formda kalmaya yardımcı olan lezzetler, günlük sodyum alımını da dengede tutuyor.

 

 

Polonez Hakkında: Gürel Akkaş ve Veysel Akkaş tarafından kurulan Trakya Et ve Süt Ürünleri San ve Tic. A.Ş. bünyesinde 1986 yılından bu yana faaliyet gösteren Polonez, bugün işlenmiş et ürünleri pazarındaki ilk 3 markadan biri konumundadır. İstanbul’da 5 bin metrekare kapalı alanda üretim yapan Polonez, 12 bin tona yakın yıllık işleme kapasitesi ile tüketicisinin ihtiyaçlarını ve sağlığını gözeterek geniş bir ürün gamı sunmaktadır.

Genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde görülen kemik tümörünün tipik belirtisi olan ağrı ise ‘büyüme ağrıları’ olarak nitelendirilip, atlanabiliyor. Acıbadem Kadıköy Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Selami Çakmak, özellikle akşam ve geceleri şiddetlenen tek taraflı ağrılarda zaman kaybetmeden bir hekime başvurulması gerektiği uyarısında bulunuyor.

Gece uyandıran tek taraflı ağrıya dikkat!

Kemik tümörleri ilk aşamalarda sinsi özellik sergileyebiliyor. Örneğin tümör dışarıdan fark edilecek bir büyüklüğe ulaşıncaya dek ağrısız bir seyir izleyebiliyor. Ağrılar ise sürekli ve hafif bir ağrı şeklinde olabiliyor. Hareket ve aktivite artışıyla şiddetlenmiyor. İstirahat halindeyken bile var olan ağrı, akşam ve gece kötüleşebiliyor.

Doç. Dr. Selami Çakmak, özellikle geceleri uyandıran, tek taraflı kemik ağrısının kemik tümörünün sinyali olabileceğine dikkat çekerek, “Tümör çevresinde bulunan sinir dokusuna baskı yaparak o sinirin sorumlu olduğu bölgelerde uyuşma, karıncalanma ve kas güçsüzlüğü şeklinde de belirti verebiliyor. Ateş ve gece terlemesi de tümörün belirtileri arasında yer alabilir” diyor.

Çocuk ve ergenlerde daha sık görülüyor

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Doç. Dr. Selami Çakmak her yaşta görülebilse de kemik tümörlerine çocuklarda ve ergenlik çağındaki gençlerde daha sık rastlandığını vurgulayarak, “Çocuklarda büyüme daha çok diz çevresinde olduğu için bu tümörler özellikle diz eklemi çevresinde sık yerleşim gösteriyor.

Osteosarkom daha çok büyümenin en aktif olduğu çocukluk çağında yaygın görülüyorken, Ewing Sarkom gibi kötü huylu tümörler 5-20 yaş arasında daha sık tespit ediliyor. Multipl myelom ve kondrosarkom gibi diğer sık görülen kemik tümörlerine ise daha çok 50-70 yaş aralığında rastlanıyor” diyor.

Basit bir kistten kötü huylu tümörlere…

“Her tümör dokusu kanserdir, yani yayılır ve kötü huyludur, şeklinde bir kural yoktur” diyen Doç. Dr. Selami Çakmak, kemik tümörlerinin asıl oluşum sebebinin henüz bilinmediğini söylüyor. Doç. Dr. Selami Çakmak genetik yatkınlığın yanı sıra, radyoterapi tedavisi alan hastalarda görülme riskinin daha fazla olduğunu belirterek, diğer faktörleri şöyle anlatıyor: “En sık görülen iyi huylu kemik tümörleri kemikte oluşan basit kistin yanı sıra non-ossfiye fibrom, osteokondrom, enkondrom ve fibröz displazi adlı hastalıklardan kaynaklanıyor.

Kötü huylu kemik tümörleri ise doğrudan kemiğin kendisinden oluşabiliyor ya da daha yaygın olarak meme, akciğer, böbrek ve prostat kanserleri gibi diğer organlara ait kanserlerin kemiğe yayılması şeklinde görülebiliyor. Kemiğin kendisinden kaynaklanan kötü huylu tümörler arasında en yaygın görülenler ise multipl myelom, osteosarkom, Ewing sarkomu ve kondrosarkom oluyor.”

Şişlik varsa, zaman kaybetmeyin

Kemik tümörlerinde kol ve bacaklarda ağrılı veya ağrısız bir şişlik de hissedilebiliyor. Bu durumda da zaman kaybetmeden hekime başvurmak gerekiyor. Doç. Dr. Selami Çakmak bazen de iyi huylu olsa bile kemiği ileri derecede zayıflatan bir tümörün kemikte kırılmalara neden olabildiğini vurgulayarak, “Bu duruma ‘patolojik kırık’ deniliyor.” diyor.

Çevredeki dokuları tahrip edebiliyor

Kemiklerde görülen tümörlerin çoğunluğu iyi huylu tümörler oluyor. Genellikle fark edilebilir boyuta gelinceye dek belirti vermedikleri için sıklıkla başka sebeplerle çekilen röntgen, MR veya tomografi tetkiklerinde tesadüfen tespit ediliyor.

Vücuda yayılma riskleri daha düşük olsa da, iyi huylu tümörler bulundukları yerdeki sağlıklı kemik ile yumuşak dokularda (kas, damar, sinir gibi) baskı ve tahribata yol açabiliyor. Dolayısıyla çoğunlukla tedavi gerektirmeseler de takip edilmeleri gerekebiliyor.

Tanı konulma aşamasında doğru muayene, uygun tetkikler, tümörün tipi ve adını belirlemeye yönelik biyopsi, yani tümör dokusundan parça alınması işleminin doğru yapılması ise büyük önem taşıyor. Doç. Dr. Selami Çakmak tedavinin başarılı olabilmesinin ancak doğru planlama ve doğru yaklaşımla mümkün olabildiğini belirtiyor.

Ameliyat ne zaman gerekiyor?

“İyi huylu kemik ve yumuşak doku tümörlerinin her zaman cerrahi olarak çıkarılmaları gerekmeyebiliyor. Ancak takip edilmeleri önem arz ediyor.” diyen Doç. Dr. Selami Çakmak ameliyatın ne zaman gerekli olduğunu şöyle anlatıyor: “Tümör bulunduğu kemikte büyümeye devam ederse, kemikte zayıflamaya neden olup kırılmasına yol açabilecekse ve çevresindeki damar ile sinirler gibi dokularda baskı yapıp fonksiyon bozukluğuna yol açacaksa, ameliyatla çıkarılması gerekebiliyor.”

Ameliyat gerektiren iyi huylu tümörlerin tedavisinde genellikle sadece cerrahi yöntem yeterli olurken, kötü huylu tümörlerde ameliyatın yanı sıra kemoterapi (ilaç tedavisi) ve radyoterapi (ışın tedavisi) yöntemine de başvurulabiliyor.